0 212 652 15 44
Çalışma Saatlerimiz
Hafta İçi 09.00 - 18.00

Davanın Düşmesi Kararı Nedir? (CMK 223/7)

Ceza hukukunda davanın düşmesi, TCK’da öngörülen düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde ceza mahkemesi tarafından verilen bir hüküm çeşididir. Davanın düşmesi, 5721 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223/8. maddesinde “Duruşmanın Sona Ermesi ve Hüküm” başlığı altında düzenlenmiştir.

Davanın düşmesi, CMK 223/8. maddesinde bir hüküm (son karar) çeşidi olarak kabul edilmiştir. Davanın düşmesi kararı dışındaki hüküm çeşitleri şunlardır:

Düşme kararı, kovuşturmanın her safhasında verilebilir. Diğer hüküm çeşitleri gibi yargılamanın sonunu beklemeye gerek yoktur. Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme kararı verilemez (CMK m.223/9).

Davanın Düşmesi Nedenleri Nelerdir?

Genel olarak iki nedenle davanın düşmesi kararı verilmesi mümkündür:

  • TCK’da öngörülen düşme sebeplerinin varlığı,

  • Ceza muhakemesi şartı olarak nitelenen, soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmemesi.

Soruşturma ve kovuşturma şartı 5237 sayılı TCK’dan kaynaklanabileceği gibi özel kanunlardan da kaynaklanabilir. Örneğin, özel bir kanun olan 4483 sayılı kanuna göre memurların görevi kapsamındaki bir suç nedeniyle soruşturulabilmesi için soruşturma izni alınması gereklidir. Soruşturma izni verilmeyeceği anlaşıldığında, soruşturma izninin verilmemesi bir düşme nedenidir. Ceza davasının yürütülmesi soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmesine bağlıysa; soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hallerinde, davanın düşmesine karar verilir (CMK m.223/8). İzin, talep, şikayet, yasama dokunulmazlığı, suçun işlenmesinden sonra ortaya çıkan akıl hastalığı, önödeme, uzlaşma vb. haller soruşturma ve kovuşturma şartı olarak kabul edilmektedir.

Ceza davası bakımından 5237 sayılı TCK’da yer alan düşme sebepleri şunlardır:

  • Sanığın Ölümü (TCK m.64): Sanığın ölümü TCK’ya göre bir düşme nedenidir. TCK m.64’e göre, sanığın ölümü halinde kamu davasının düşürülmesine karar verilir. Ancak, niteliği itibarıyla müsadereye tabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunların müsaderesine hükmolunabilir.

  • Genel Af (TCK m.65): Genel af, kamu davasının düşürülmesi nedenidir. Özel af halinde kamu davası hakkında düşme kararı verilemez. TCK m.65’e göre, genel af halinde, kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.

  • Dava Zamanaşımı (TCK m.66): Dava zamanaşımın gerçekleşmesi halinde kamu davasının düşürülmesine karar verilir. Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belli bir süre geçtiği halde dava açılmamış veya dava açılmasına rağmen kanuni süre içinde sonuçlandırılmamış ise, devletin cezalandırma hakkından vazgeçmesi ve ceza davasının düşmesi sonucunu doğuran bir ceza hukuku kurumudur.

  • Şikayetten Vazgeçme (TCK m.73/4): Şikayetten vazgeçme, kamu davasının düşmesi nedenlerinden belki de uygulamada en sık karşılaşılanıdır. TCK m.73/4’e göre, kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.

  • Önödeme (TCK m.75): Önödeme kurumunun uygulanması halinde kamu davasının düşmesi kararı verilir. Önödeme, uzlaşmaya tabi suçlar hariç olmak üzere sadece adli para cezası yaptırımını içeren suçlarda veya yasa maddesinde belirlenen hapis cezasının üst sınırı 6 ayı geçmeyen suçlarda failin belli bir miktar para ödeyerek soruşturma veya kovuşturmanın sonuçlarından kurtulmasını sağlayan bir kurumdur.

  • Uzlaşma (CMK m.253): Ceza davasında uzlaşma gerçekleştiği takdirde kamu davasının düşmesine karar verilir. Uzlaştırma, ceza soruşturması ve davasında tarafsız bir kimsenin arabuluculuğuyla uyuşmazlığın çözülmesi için suçun mağduru ve failinin iletişim kurduğu süreçtir (CMK md. 253/1). Ceza ddavası devam ederken suç vasfı değişebilmekte, değişen suç vasfı uzlaşma kapsamına girebilmektedir. Bu hallerde, taraflar arasında uzlaşmanın gerçekleşmesi ceza davasının düşmesi nedenlerinden biridir.

Davanın Düşmesi Kararına Karşı İtiraz, İstinaf veya Temyiz Başvurusu

1. Davanın Düşmesi Kararına İtiraz

İtiraz kanun yolu, ilk derece mahkemesinin verdiği bir kararın aynı derecede yer alan bir başka mahkeme tarafından değerlendirilmesi için öngörülmüştür.

İtiraz süresi tefhim (öğrenme) veya tebliğden itibaren 7 gündür (CMK md. 268/1). Davanın düşmesi kararına karşı itiraz kanun yoluna başvurulamaz. Hükmün denetlenmesi istinaf veya temyiz kanun yoluyla mümkündür.

2. Davanın Düşmesi Hükmüne Karşı İstinaf Başvurusu

İstinaf, mahkumiyet kararını hem maddi olay yönünden hem hukuki yönden denetleyen kanun yoludur. İstinaf denetimi, üst dereceli bir mahkeme olan istinaf mahkemesi (bölge adliye mahkeme) tarafından yerine getirilir. Davanın düşmesi hükmüne karşı istinaf kanun yolu başvurusu yapılabilir. İstinaf mahkemesi, yerel mahkeme tarafından maddi olayın yerinde değerlendirilip değerlendirilmediği hükmün hukuka uygun olup olmadığına ilişkin denetim yapar.

3. Davanın Düşmesi Kararına Karşı Temyiz Başvurusu

Temyiz, istinaf mahkemesinin bozma kararı dışında kalan hükümlerinin hukuki yönden yeniden incelenmesi için bir ceza davasının taraflarına tanınan olağan bir kanun yoludur. Davanın düşmesi kararı aleyhine temyiz başvurusu yapılamaz.

Davanın düşmesine ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar aleyhine temyiz kanun yoluna gidilemez (CMK md. 286/2-g).

Davanın Düşmesi Kararı Yargıtay Kararları


Şikayetçinin Ek İfadeyle Şikayetten Vazgeçmesi Nedeniyle Düşme Kararı

Hakaret eyleminin takibi şikayete bağlı suçlardan olması, müştekinin ek beyanla hazırlık aşamasında 23/01/2014 tarihinde şikayetten vazgeçtiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında TCK’nın 223/8. maddesi gereğince, düşme kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, bozma nedenidir (Yargıtay 18. Ceza Dairesi - Karar : 2019/615).

Şikayet Hakkının Kullanılmaması Nedeniyle Düşme Kararı

Hakaret eyleminin takibi şikayete bağlı suçlardan olduğu, mağdure …‘un iddia edilen olaydan hemen sonra ve şikayet hakkını kullanamadan öldüğü, TCK’nın 131/2. maddesi uyarınca mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabileceği, belirtilen kişilerce de yasal süre içerisinde şikayette bulunulmadığı anlaşılmakla, sanık hakkında TCK’nın 223/8. maddesi gereğince, düşme kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, bozma nedenidir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi -Karar : 2018/206).

Yanlışlıkla Verilen Düşme Kararı

Hırsızlık suçuyla birlikte işlendiği anlaşılan ve 29.10.2009 olan suç tarihinde bu itibarla uzlaşmaya ve şikayete bağlı olmayan mala zarar verme suçu için şikayet yokluğundan dolayı, TCK’nın 73/4, 223/8. maddeleri gereğince, konut dokunulmazlığını ihlal suçu yönünden ise mağdurun uzlaşmayı gerektirir zararının bulunmadığı gerekçesiyle CMK’nın 254 ve TCK’nın 223/8. maddeleri gerekçe gösterilerek, yasaya aykırı olarak düşme kararı verilmesi, bozma nedenidir (Yargıtay 17. Ceza Dairesi - Karar : 2016/10755).

Dava Zamanaşımı Nedeniyle Düşme Kararı

Sanıklara isnat edilen suçun cezasının üst haddine göre davanın 5237 sayılı TCK’nın 66/1-e maddesinde öngörülen 8 yıllık olağan, 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresine tabi bulunması, zamanaşımını kesen son işlem olan sanık …’un savunmasının alındığı 02/12/2011 tarihinden karar tarihine kadar 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin geçmiş olduğunun anlaşılması karşısında, davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde hüküm kurulması, bozma nedenidir (Yargıtay 19. Ceza Dairesi - Karar : 2020/10388).

Ölüm Nedeniyle Düşme Kararı

Hükümden sonra UYAP sistemi üzerinden MERNİS’ten alınarak dosyasına konulan nüfus kayıt örneğinde; sanığın 08/06/2020 tarihinde öldüğünün belirtilmesi karşısında, bu hususun mahkemece araştırılarak, ölmüş olduğunun tespiti halinde hakkındaki kamu davasının 5237 sayılı TCK’nın 64/1. maddesi uyarınca düşmesine karar verilmesinde zorunluluk bulunması, bozmayı gerektirmiştir (Yargıtay 20. Ceza Dairesi - Karar : 2020/3394).


İstanbul Avukat Baran Doğan Hukuk Bürosu

UYARI

Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Baran Doğan’a aittir. Tüm makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı zaman damgalıdır. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.

Makale Yazarlığı İçin

Avukat veya akademisyenler hukuk makalelerini özgeçmişleri ile birlikte yayımlanmak üzere avukatbd@gmail.com adresine gönderebilirler. Makale yazımında konu sınırlaması yoktur. Makalelerin uygulamaya yönelik bir perspektifle hazırlanması rica olunur.

Paylaş
RSS