0 212 652 15 44
Çalışma Saatlerimiz
Hafta İçi 09.00 - 18.00

Hırsızlık Suçu Nedir?

Hırsızlık suçu, başkasının zilyedi olduğu taşınır bir malı zilyedin rızası olmadığı halde kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasıyla meydana gelir. Hırsızlık suçu, malvarlığı değerlerine karşı ve ekonomik bir çıkar elde etmek amacıyla işlenen suçlardandır. Hırsızlık suçu, TCK’nın 141. ve 147. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Hırsızlık Suçu Şikayet Süresi

Hırsızlık suçunun basit veya nitelikli tüm şekilleri resen soruşturulmaları gereken suçlardandır. Hırsızlık suçu şikayete tabi olmadığından, bir şikayet süresi de yoktur. Suçun en basit halinde bile 8 yıl olan dava zamanaşımı süresi içerisinde şikayet edildiğinde soruşturma başlatılabilir.

Şikayetçi, kamu davası açıldıktan sonra duruşmaların devam ettiği herhangi bir aşamada müdahale talebinde bulunarak ceza davasında taraf sıfatını kazanabilir.

Hırsızlık Suçunun Şartları ve Unsurları

Hırsızlık suçu ile fail mağdurun malvarlığını azaltır veya tamamen elinden alır. Malvarlığına karşı işlenen bir suç olduğundan “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümünde TCK’nın 141-147. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Hırsızlık suçu en çok işlenen ekonomik suçlardan olduğundan nitelikli hallerinde fiil sayısı en çok olan suçlardan biridir.

Hırsızlık suçunun unsurları ve şartları şunlardır:

1- Hırsızlık Suçunun Konusu Taşınır Maldır

TCK’ya göre ancak taşınır mallar hakkında hırsızlık suçu işlenebilir. Örneğin, araba, bisiklet, ev eşyası, cüzdan vb. gibi mallar taşınır mal niteliğindedir. Niteliği itibariyle belli bir ekonomik değere sahip eşyaya “mal” denilmektedir. Ekonomik hiçbir değeri bulunmayan bir eşya çalındığında hırsızlık suçu oluşmaz.

Taşınmaz mallar hakkında da hırsızlık suçu işlenemez. Örneğin, bir gayrimenkul sahibinin rızası dışında sahte evraklarla tapuda başkasına devredilirse hırsızlık suçu değil, resmi evrakta sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçları oluşur.

2- Hırsızlık Suçu İle Zilyetlik Korunmaktadır

Hırsızlık suçu mülkiyetten daha geniş bir kapsama sahip olan zilyetlik haklarını korumaktadır. Zilyet, bir malı fiilen hakimiyeti altında bulunduran kişi demektir. Malın zilyedi olan kişi malın sahibi olmayabilir. Örneğin, bir otomobil kullanmak üzere bir kişiye verildiğinde üçüncü bir kişi otomobili kullananın rızası dışında elinden alırsa hırsızlık suçu meydana gelir.

Mal üzerinde zilyetlik hakkına sahip kişinin zilyetliği hukuka aykırı veya hukuka uygun elde etmiş olmasının da bir önemi yoktur. Yani, bir hırsızın çaldığı bir otomobilin hırsızdan tekrar başka biri tarafından çalınmasıyla da hırsızlık suçu oluşur.

Hırsızlık suçunun oluşması için malın zilyedin egemenlik alanından çıkarılması, mal üzerinde fail tarafından fiili hakimiyet kurularak zilyetliğin elde edilmesi gerekir. Fail malı bulunduğu yerden aldıktan hemen sonra kesintisiz takip sonucu yakalanırsa fail hırsızlık suçu ile değil, bu suça teşebbüs ile yargılanmalıdır. Çünkü, kesintisiz takip sonucu yakalanan fail malı tümüyle fiili hakimiyeti altına alamadığında suç tamamlanmamış sayılır. Ancak takip sırasında failin bir süre gözden kaybolduktan sonra takibin kesilmesi ve failin daha sonra tekrar görülerek yakalanması halinde hırsızlık suçu tamamlanmış sayılır.

3- Basit Hırsızlık Suçunun Cezası ve Açıkta Bırakılan Eşya (TCK md. 141)

Açıkta bırakılmış eşya, mağdurun yaşadığı özel alanlar dışında kalan cadde, sokak, park, bahçe, sahil kenarları ve bu gibi yerlere benzeyen halka açık yerlerde bırakılan eşyayı tarif etmektedir. Hırsızlık suçunun basit temel şekli, TCK md. 141’de düzenlenen açıkta bırakılan eşya hakkındadır.

Hırsızlık suçu işlenen eşya kullanım veya adet gereği açıkta bırakılan mallardan ise bu durumda suçun basit şekli değil nitelikli şekli söz konusu olur. Örneğin, tarlada açıkta bırakılan tarım aletleri kullanımları gereği açıkta bırakılan eşyalardandır. Bu mallar açıkta olmasına rağmen zilyedinin rızası dışında alındığında nitelikli hırsızlık suçu oluşur.

Nitelikli Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK md.142)

Nitelikli hırsızlık suçu TCK md. 142’de düzenlenmiştir. Buna göre hırsızlık suçunun;

  • Kamu kurumlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan herhangi bir kimseye ait eşya hakkında veya kamu hizmetine özgülenmiş mallar hakkında ( md. 142/1-a),

  • Toplu taşıma araçlarında veya bunların duraklarında, varış veya kalkış yerlerinde (md.142/1-c),

  • Afet veya genel bir felaketin etkilerini önlemek veya azaltmak amacıyla hazırlanan mal hakkında,

  • Gelenek veya özgülenme veya kullanımları gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında

işlenirse fail 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Hırsızlık suçu;

  • Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanarak,

  • Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak suretiyle ya da özel beceriyle,

  • Doğal bir afetin veya sosyal olayların meydana getirdiği korku veya kargaşadan yararlanarak,

  • Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da diğer bir aletle kilit açmak “veya kilitlenmesini engellemek” suretiyle,

  • Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle,

  • Tanınmamak için tedbir alarak veya yetkisi olmadığı halde resmi sıfat takınarak,

  • Büyük veya küçük baş hayvan hakkında,

  • Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında

işlenirse fail hakkında 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Hırsızlık suçunun, bu fıkranın (b) bendinde belirtilen surette, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranına kadar artırılır.

Hırsızlık suçunun sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bunların nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde, “5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına” hükmolunur. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, “ceza yarı oranında artırılır” ve onbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur (md. 142/3).

Hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır. (md. 142/5)

Hırsızlık suçu yüz kızartıcı bir suç olduğundan ceza miktarı ne olursa olsun suçun niteliği nedeniyle yargılanan kişinin tüm hayatını etkileyecek bir suçtur. Bu nedenle hırsızlık suçunda savunma bir Ceza avukatı ile birlikte yapılmalıdır.

Hırsızlık Suçunda Cezayı Arttıran veya Azaltan Nedenler

  • Hırsızlık suçu gece vakti işlenirse faile yukarıda anlattığımız şekilde verilen ceza yarı oranında arttırılır. Yani fail, ister basit hırsızlık suçunu isterse nitelikli hırsızlık suçunu işlesin, suçu gece vakti işlediği takdirde belirlenen temel cezası yarı oranında arttırılır (TCK md.143)

  • Hırsızlık suçunun paydaş olunan veya üzerinde iştirak halinde mülkiyet ilişkisi bulunan mal üzerinde ortaklardan biri tarafından işlenmesi veya hukuki bir ilişkiye dayanan alacağı tahsil etmek amacıyla işlenmesi halinde fail 2 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun bu halinin işlenmesi halinde soruşturma yapılması mağdurun şikayetine bağlıdır (TCK md.144)

  • Hırsızlık suçu konusu malın değeri az ise faile verilen cezada indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir (TCK md.145)

  • Hırsızlık suçu sebebiyle mağdurun uğradığı zarar giderilirse, sanığa Etkin Pişmanlık nedeniyle ceza indirimi yapılması mümkündür (TCK md. 168)

Hırsızlık suçu nedeniyle mağdurun uğradığı zarar soruşturma aşamasında, yani dava açılıncaya kadar giderilirse verilecek cezanın 2/3’üne kadarı indirilir. Hırsızlık suçu sebebiyle mağdurun uğradığı maddi zarar kovuşturma aşamasında, yani dava açıldıktan sonra giderilirse sanığa verilecek ceza 1/2 oranında indirilir.

Hırsızlık Suçu ve Kullanma Hırsızlığı

Bir taşınır malı geçici bir süreyle kullanıp iade etmek amacıyla zilyedinin rızası dışında bulunduğu yerden alan kişi kullanma hırsızlığı suçunu işlemiş olur. Kullanma hırsızlığı suçu, failin malı geçici olarak hakimiyeti altına alıp kullanmasıyla tamamlanmış olur.

Kullanma hırsızlığı suçu şikayete tabi bir suçtur. Kullanma hırsızlığı halinde suçun cezası yarı oranında indirilir. Ancak kullanma hırsızlığı konusu malın başka bir suç işlemek için kullanılmış olması halinde bu hüküm uygulanmaz (TCK md.146). Örneğin, otopark sahibine teslim edilen bir aracı, otopark sahibinin arkadaşlarından biri uyuşturucu malın nakli için kullanıp iade ederse bu madde hükümleri değil, hırsızlık suçuna ilişkin genel hükümler uygulanacaktır.

Hırsızlık Suçu Yargıtay Kararları


  • 18 yaşından küçük çocuklar sahibinden izinsiz kiraz yemek için ağaca çıkmış, bu arada ağacın dalları da kırılmıştır. Suçun işleniş şekli ve somut olayda suçun konusu malın değerinin azlığı nedeniyle çocuklar hakkında beraat kararı verilmesi gerekirken hırsızlık suçundan mahkumiyet kararı verilmesi hukuka aykırıdır (Yargıtay 13. Ceza Dairesi – Esas No: 2014/16390, Karar No: 2015/3661, Tarih: 05.03.2015).

  • Sanık hakkında aynı evde yaşayan iki mağdura karşı hırsızlık suçu işlediği gerekçesiyle mahkumiyet kararı verilmiştir. İddianamede sanığa sadece bir mağdura karşı işlenen hırsızlık suçundan dava açılmıştır. İddianamedeki fiil anlatımının dışına çıkılarak iki hırsızlık suçundan ceza verilmesi hukuka aykırıdır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu – Esas No: 2013/6-667, Karar No: 2015/5, Tarih: 17.02.2015).

  • Sanık, 29.12.2011 tarihinde mağdurun işyerinde kitap ve içki çalımış, 19.01.2012 tarihinde de sadece kitap çalmıştır. Fillerin işlendiği kısa zaman farkı da dikkate alınarak sanığın aynı suçu işleme kararı çerçevesinde hareket ettiği kabul edilmelidir. Sanık iki ayrı suçtan değil, TCK md. 141 ve 43/1’e göre zincirleme hırsızlık suçu nedeniyle cezalandırılmalıdır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi - 2014/20956 karar).

  • Sanıklar önce müştekinin parasını üzerinden yankesicilik yoluyla çalmış, müşteki sanıklardan birini yakalayınca diğer suç ortağı sanık cebinden jilet çıkarmış önce kendi vücuduna zarar vermiş, daha sonra müştekinin koluna zarar vermiştir. Bu şekliyle gerçekleşen olay hırsızlık suçu değil, gasp suçudur (Yargıtay 6. Ceza Dairesi – Esas No: 2012/16384, Karar No: 2014/22169, Tarih: 15.12.2014).

  • Suça konu malzemeler uzun yıllardan beri etrafı çevrili bulunan hurdalıkta bulunmaktadır. Malzemeler belediyeye ait olsa kamu hizmetine tahsis edilmiş değildir. Fiilin işlendiği hurdalık da mekan olarak kamu kurum veya kuruluşu olarak kabul edilemez. Bu nedenle TCK 142/1-a maddesinde düzenlenen nitelikli hırsızlık suçundan değil, TCK 141. maddede düzenlenen hırsızlık suçunun basit şeklini oluşturur (Yargıtay 13. Ceza Dairesi – Esas No: 2014/8998, Karar No: 2014/27949, Tarih: 14.10.2014).

  • Sanık motosikleti çalmaya çalışırken motosikletin elektrik kablolarını da kesmiştir. Elektrik kabloları motosikletten bağımsız bir mal değildir. Bu nedenle sadece hırsızlık suçundan ceza verilmesi gerekirken ayrıca mala zarar verme suçundan ceza verilmesi hukuka aykırıdır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu – Esas No: 2013/2-687, Karar No: 2014/228, Tarih: 06.05.2014).

Hırsızlık suçu, malvarlığı değerlerini koruyan en temel suçtur. Bu nedenle, Mala Zarar Verme Suçu, Yağma (Gasp) Suçu, Dolandırıcılık Suçu, Güveni Kötüye Kullanma Suçu gibi birçok suç ile kesişen fiiler içermektedir. Uygulamada failin işlediği fiil vasıflandırılırken sık sık hata yapıldığı, suç vasıflarının birbirine karıştırıldığı görülmektedir.


Avukat Baran Doğan Hukuk Bürosu

Paylaş
Read more!