0 212 652 15 44
Çalışma Saatlerimiz
Hafta İçi 09.00 - 18.00

Mühür Bozma (Mühür Fekki) Suçu Nedir? (TCK 203)

Mühür bozma veya diğer bir deyişle mühür fekki suçu, ‘kasten’ işlenebilen suçlardan olup TCK 203. maddede ‘kamu güvenine karşı suçlar’ arasında düzenlenmiştir. Mühür bozma suçu, bir şeyin muhafazası veya varlığının mevcut olduğu şekilde korunması için yetkili makamlar tarafından konulan mührün kaldırılması veya mührün konulma gayesine aykırı hareketler yapılmasıyla meydana gelir.

Mühür bozmak, en sık işlenen hukuka aykırı fiillerden biridir. Mühür bozmak fiilinin gayesi ve saiki ne olursa olsun suçun genel kast ile işlenmesi yeterlidir.

Mühür Bozma Suçunda Kanun veya Yetkili Makamın Emrine Aykırı Hareket

Mühür bozma (fekki) suçunun oluşabilmesi için kanun veya yetkili bir makamın emri uyarınca mühürleme işlemi yapılması gerekir. Mühürleme yetkisi, belediye, kaymakamlık, valilik, sağlık bakanlığı, tarım ve ilçe müdürlüğü vb. gibi bir çok kamu kurumu tarafından kanuna dayanarak kullanılan bir yetkidir. Mühürleme yetkisi olmayan makamın mühür koyması veya kanunda mühürleme yetkisi hiçbir şekilde tanzim edilmediği halde mühürleme yapılması ve bu mührün kaldırılması halinde mühür fekki suçu oluşmaz. Örneğin, belediye imar müdürlüğünün bir yemek şirketinin üretim mahallini mühürlemesi kanuni yetkiye ve usule aykırı olduğundan, yapılan mühürleme işlemi hükümsüzdür. Mührün sökülmesi veya kaldırılması da mühür fekki suçuna vücut vermez.

Mühürleme yetkisinin kanuni dayanağı olmadan yapılan idari işlem yok hükmündedir. Yetkisiz yapılan mühürleme, suç oluşturmayacağından mührün sökülmesi halinde fail mühür bozma suçunun cezası ile cezalandırılamaz.

Mühür Fekki (Bozma) Suçu Nasıl İşlenir?

Mühür bozma suçu, iki farklı fiil ile kasten işlenebilen bir suç tipidir:

  • Mührün Kaldırılması: Yetkili makamın veya kanunun emri gereği konulan mührün kaldırılması halinde mühür fekki suçu meydana gelir. Mührün kaldırılması fiilinin, mührün sökülmesi, yırtılması, bozulması veya yakılması vb. gibi herhangi bir şekilde yapılmasının önemi yoktur.

  • Mührün Konulma Gayesine Aykırı Kullanımı: Mührün bozulması veya kaldırılması söz konusu olmadığı halde, konulma gerekçesine aykırı hareket edilmesi de suçun oluşmasına vücut verir. Örneğin, bir inşaat, yetkili makam tarafından mühürlendikten sonra, müteahhit mührü bozmadan inşaata devam etse bile mühür bozma suçu oluşur. Çünkü, bu somut olayda mührün gayesi, inşaatın hukuka aykırı bir şekilde yapılmasını engellemektir. Mührün konulma gayesine aykırı hareket ederek inşaat faaliyetine devam eden müteahhit mühür fekki suçunun cezası ile cezalandırılır.

Mühür Bozma (Fekki) Suçunun Cezası (TCK 203)

Mühür bozma suçunun cezası, 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası veya adli para cezasıdır (TCK md. 203). Yani, fail hakkında ya hapis cezası ya da adli para cezası verilecektir. Her iki cezanın aynı anda verilmesi mümkün değildir.

Mühür fekki suçunun cezası, hapis cezası olarak tayin edilirse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez. Ancak, hükmedilen hapis cezası hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya cezanın ertelenmesi kararı verilmesi mümkündür.

Mühür bozma suçu ile ilgili etkin pişmanlık hükümleri mevcut değildir.

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adli para cezası, işlenen bir suça karşılık hapis cezasıyla birlikte veya tek başına uygulanabilen bir yaptırım türüdür. Mühür bozma suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması sanık hakkında hükmolunan cezanın belli bir denetim süresi içerisinde sonuç doğurmaması, denetim süresi içerisinde belli koşullar yerine getirildiğinde ceza kararının hiçbir sonuç doğurmayacak şekilde ortadan kaldırılması davanın düşmesine neden olan bir ceza muhakemesi kurumudur. Mühür fekki suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezası hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (hagb) kararı verilmesi mümkündür.

Cezanın ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden şartlı olarak vazgeçilmesidir. Mühür bozma suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi de mümkündür.

Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Uzlaşma ve Görevli Mahkeme

Uzlaşma, suç isnadı altındaki şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Mühür bozma suçu, uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir.

Mühür fekki suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almadığından savcılık tarafından resen soruşturulur, bu suçlara dair herhangi bir şikayet süresi yoktur. Şikayetten vazgeçme ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz. Suç, dava zamanaşımı süresine riayet edilmek kaydıyla her zaman soruşturulabilir. Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belli bir süre geçtiği halde dava açılmamış veya dava açılmasına rağmen kanuni süre içinde sonuçlandırılmamış ise ceza davasının düşmesi sonucunu doğuran bir ceza hukuku kurumudur. Mühür fekki suçu için yapılan yargılamalarda olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suç, bu zamanaşımı süreleri içerisinde her zaman soruşturulabilir, bu zamanaşımı süreleri geçtikten sonra soruşturma yapılamaz.

Mühür bozma suçu nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Mühür Bozma (Fekki) Suçu Yargıtay Kararları


  • 5237 sayılı Kanun’un “Kamu güvenine karşı suçlar” bölümünde, düzenlenen “mühür bozma” suçunun konusu, kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin olduğu gibi korunması veya üzerinde değişiklik yapılmaması için konulan mühürdür. Suçla korunan değer, kamu idaresinin, dolayısıyla devletin otoritesidir. Kanunla verilmiş yetkiye dayalı olarak ve usulüne uygun bir şekilde yetkili makam tarafından konulan mührün kaldırılması ya da konuluş amacına aykırı hareket edilmesi ile mühür bozma suçu oluşur. Devlet daha önce, elektrik dağıtım ve satışını Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile bunlara bağlı müessese ve ortaklıklar eliyle gerçekleştirirken, bu hizmet özelleştirme uygulamaları kapsamında, dağıtım ve perakende satış lisansı sahibi özel hukuk tüzel kişileri olan şirketlere devredilmiştir. Elektrik ve doğalgazın dağıtım ve satışının Kamu İktisadi Teşebbüsleri tarafından gerçekleştirildiği dönemde ve özelleştirme programının yürütüldüğü sürece, usulsüz veya kaçak kullanımların tespiti üzerine usulünce yapılan mühürleme işlemine aykırı davranışların 203. maddesi kapsamındaki suçu oluşturduğu tartışmasız ise de bunların dağıtım ve satışının, özelleştirme uygulamaları sonucu lisans sahibi özel şirketlere devredilmesinden sonra özel şirket yetkililerince yapılan mühürleme işlemi ve buna aykırı davranışların ceza hukuku açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. 24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 27.4.1995 tarih ve 4105 sayılı Yasayla değişik (a) bendine göre “Bu Kanun hükümleri gereğince özelleştirme programına alınan kuruluşlar özel hukuk hükümlerine tabi olup, bunlar hakkında varsa kendi kuruluş kanunları ile diğer kanunlarda yer alan bu Kanuna aykırı hükümler ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanmaz.” 5237 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı gerekçesinde “kamusal faaliyet, Anayasa ve kanunlarda belirlenmiş olan usullere göre verilmiş olan bir siyasal kararla, bir hizmetin kamu adına yürütülmesidir… Buna karşılık, kamusal bir faaliyetin yürütülmesinin ihaleye dayalı olarak özel hukuk kişilerince üstlenilmesi durumunda, bu kişilerin kamu görevlisi sayılmayacağı” belirtilmiştir. Mühür bozma suçunun fiil öğesi bağlamında hukuka aykırılık unsurunun oluşması için, mühürleme yetkisinin kanuni dayanağının bulunması zorunludur. Ne yukarıda anılan 4046 sayılı Kanun’da, ne 20.2.2001 tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile 14.3.2013 tarih ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda, ne de başka bir özel Yasada özelleştirme sonrasında özel şirketlere mühürleme yetkisi verildiğine ve buna aykırı davrananlar hakkında TCK’nun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir. Bu nedenle, mühür bozma suçu nedeniyle verilen mahkumiyet hükmüğ bozulmalıdır (Yargıtay 11. Ceza Dairesi - Karar: 2015/1026).

  • Sanık akşam eve gittiğinde elektriğin kesik olduğunu, kendisinin de karanlıkta kalmamak için elektrik saati sayacını açıp elektriği kullandığını, kendisine mühürleme tutanağının tebliğ edilmemesi nedeniyle mühürden haberi olmadığını beyan etmiştir. Sanık, elektrik sayacını açıp kullandığına göre mühür bozma fiilini işleme kastı vardır. Bu nedenle mühür fekki suçunun cezası ile cezalandırılmalıdır (Yargıtay 21. Ceza Dairesi - Karar: 2015/5431).

  • Sanığa ait işyerinin ruhsatsızfaaliyet gösterdiği gerekçesiyle birden fazla kere mühürlendiği anlaşılmaktadır. İddianamede sanığın tek mühür bozma fiiline yer verildiği halde, farklı tarihlerdeki birden fazla mühür bozmak şeklindeki fiilleri de dahil edilerek, sanığa TCK 43. madde gereği alt sınırdan uzaklaşılarak fazla ceza verilmesi usul ve yasaya aykırıdır (Yargıtay 21. Ceza Dairesi - Karar: 2015/5109).

  • İddianame tarihine kadar işlenen birden fazla mühür fekki suçu tek bir suç oluşturur. Ancak zincirleme suç hükümleri gereği sanığa verilen cezada TCK 43. madde gereği arttırım yapılması gerekir (Yargıtay 21. Ceza Dairesi - Karar: 2015/1204)

  • B… Elektrik Dağıtım A.Ş. somut olayda elektrik saatine mühürleme işlemi yapmadan önce özelleştirilmiştir. Olay tarihinde özel hukuk tüzel kişilerine mühürleme yetkisi veren herhangi bir kanun hükmü yoktur. Yasal dayanağı olmadan özel hukuk tüzel kişisi kamusal nitelikte bir yetkiyi kullanamaz. Bu nedenle mühür sökülmüş olsa bile, özel şirket olan kurumun mühürleme yetkisi olmadığından sanığın beraatine karar verilmesi gerekir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2014/6928 karar).

Mühür bozma suçu, en sık işlenen suçlardan olup savunmanın bir ceza avukatı vasıtasıyla yapılması savunma hakkının etkin kullanımı açısından yararlı olacaktır.


Avukat Baran Doğan Hukuk Bürosu

Paylaş
Read more!