TCK Madde 120 Haksız Arama Suçu

Haksız Arama Suçu

TCK Madde 120

(1) Hukuka aykırı olarak bir kimsenin üstünü veya eşyasını arayan kamu görevlisine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

---

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) Tam Metin

• Makale : Haksız Arama Suçu ve Cezası

---

TCK Madde 120 Gerekçesi

Madde metninde, bir kimsenin üstünü veya eşyasının hukuka aykırı olarak aranması, görevi kötüye kullanma suçundan bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır.

Bu hüküm, 10.12.1948 tarihli Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi (madde 12), 4.11.1950 tarihli İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi (madde 8, fıkra 1) ve Anayasamızın koruduğu özel hayatın gizliliğini belli bir surette ihlâlin yaptırımını oluşturmaktadır.

Kişilerin üzerinin veya eşyasının aranması insan haysiyetine bir tecavüz teşkil ettiği gibi kişi dokunulmazlığının bir devamı olan özel hayatın gizliliğine karşı da bir saldırı oluşturur.

Kişinin örneğin ceplerinin, el çantasının, bavulunun, özel otomobilinin hukuka aykırı bir surette aranması bu suçu oluşturacaktır. Bu arama olgusunun yetkisiz olarak girilen konutta gerçekleştirilmesi hâlinde, ayrıca konut dokunulmazlığını ihlâl suçu oluşur ve bu nedenle, gerçek içtima hükümlerine göre sorumluluk cihetine gidilmesi gerekir.

Suç failinin bir kamu görevlisi olması gerekmektedir. Bu bakımdan söz konusu suç, bir özgü suç niteliği taşımaktadır.

Metinde geçen “hukuka aykırı olarak” ibaresinden maksat, yürürlükteki mevzuatın izin vermediği hâl demektir. Kanun ve nizamların izin verdiği arama hâllerinde suçun oluşmayacağı açıktır. Suçun oluşması için kamu görevlisi, kişi hürriyetini, görevini kötüye kullanarak veya yetkisini aşarak ihlâl etmiş olmalıdır. Böylece “hukuka aykırı olarak” sözcükleri görevin kötüye kullanılmasını ve yetkinin aşılmasını kapsar.

---

TCK 120 Haksız Arama Suçu Yargıtay Kararları

---

Y4CD Esas : 2014/30506, Karar : 2015/2323

• TCK 120
• Olay mahalinde bulunup da arama işlemi niteliğinde olmayan bir işlem yapan kolluk görevlisi sanık haksız arama suçu nedeniyle cezalandırılamaz.

SUÇ : Haksız arama suçu

Batman İl Jandarma Komutanlığı Asayiş Şube Müdürlüğünde bomba arama köpek operatörü olarak görev yapan sanığın, arkadaşı H.. D.. ile birlikte Beşiri ilçesinde görevliyken Kozluk ilçesinde uyuşturucu madde nakledildiği yolundaki ihbar nedeniyle bu ilçede yapılacak arama sırasında görevlendirilecek teknik eleman bulunmaması üzerine İlçe Jandarma Komutanlığının telefonla bildirdiği istekle olay yerine gittiklerinde aramanın bitmiş olması, uyuşturucu maddenin ele geçirilmesi, söz konusu olay patlayıcı madde ile alakalı olmadığı için aramaya katılmadığını savunması, olay sonrası düzenlenen üst arama ve araç arama tutanaklarında sanığın imzasının bulunmamasının da savunmayı doğrulaması ve ayrıca mağdurlar H. D., A. Y., N. B.'un üzerinin herhangi bir karar olmadan aranmasından sonra sadece, köpeğe aracı koklatmak şeklinde gerçekleşen eylemin teknik anlamda bir arama olmaması ve arama kararı alınması süreci ile ilgili hukuki gelişmelerden haberdar olamayacak durumda bulunması karşısında, mahkemece sanığın arama noktasında bulunarak aramaya katıldığı şeklindeki yasal olmayan gerekçe ile sanığın mahkumiyetine karar verilmesi, bozma nedenidir.

---

Yargıtay 12CD E.2022/707 - K.2025/5390

• TCK 120
• Haksız arama nedeniyle tazminat

Davacı vekilinin dava dilekçesinde davacının haksız arama ve el koyma nedenleriyle de tazminat talebinde bulunduğu ancak mahkemece davacının belirtilen koruma tedbirleri hakkında olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapılmadan yalnızca gözaltı ve tutuklama koruma tedbiri yönünden inceleme ve araştırma yapılarak hüküm kurulduğu anlaşılmakla; arama ve el koyma tedbirine ilişkin tüm tutanakların denetime elverişli olacak şekilde aslının ya da onaylı örneğin dosya içerisine alınması, el konulan eşyaların iade edilip edilmediği, iade edilmiş ise ne zaman iade edildiğinin, davacının eşyalarına el konulması nedeniyle uğradığı zarar olup olmadığı net olarak belirlenerek tazminat koşullarının oluşup oluşmadığının karar yerinde gerekçeli tartışılması suretiyle hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme, araştırma ve değerlendirme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulması bozma nedenidir.

---

Yargıtay 4CD Esas : 2024/7849 Karar : 2024/11737

• TCK 120
• Haksız arama suçunun zamanaşımı süresi

1.Sanıkların yargılamaya konu eylemleri için, 5237 sayılı Kanun'un 120 nci maddesi uyarınca belirlenecek cezaların türü ve üst sınırlarına göre aynı Kanun'un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

2. 5237 sayılı Kanun'un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin sanıkların 05.05.2016 tarihli savunmaları olduğu ve bu tarihten, temyiz incelemesi tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.