Borçlar Hukuku

borclar hukuku

Borçlar hukuku, şahıslar arasında "borç ilişkisi" şeklindeki hukuki ilişkileri inceleyen bir özel hukuk alanıdır. 6098 sayılı Borçlar Kanunu'na göre, borcun kaynakları üç temel kategori olarak düzenlenmiştir:

Borclar hukuku, borcun doğumu, devri, sona ermesi, cezai şart (ceza koşulu), borcun zamanaşımına uğraması, alacağın temliki vb. sayısız borç ilişkisinden kaynaklanan hukuki sorunların tanzim edildiği bir hukuk alanıdır.

Maddi ve manevi tazminat davası da genel esaslarını borçlar hukukundan alan bir dava türüdür.

Cezai Şart (Ceza Koşulu) Nedir?

6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun 179-182 maddeleri arasında düzenlenen cezai şart, diğer bir deyişle ceza koşulu, borçlunun asıl borcu hiç veya gereği gibi yerine getirmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edimdir. Cezai şartın indirilmesi talep edilebilir.

Araç Değer Kaybı Tazminatı

Araç değer kaybı, trafik kazası yapan ve tamir edilen bir aracın (otomobil, otobüs, minübüs vs.) değerinde meydana gelen düşüştür. Araç değer kaybı tazminatı, hasara neden olan karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilmelidir.

İnanç Sözleşmesi ve Şartları

İnanç sözleşmesi, bir tarafın sözleşme konusu menkul veya gayrimenkul (taşınmaz) malın mülkiyetini diğer tarafa devretmesi, mülkiyeti devralanın da anlaşmaya (inançlı işlem) uygun bir şekilde belli bir süre sonra malı kendisine devreden kişiye geri vermesini amaçlayan bir sözleşmedir.

Korkutma (İkrah) Nedeniyle Sözleşmenin İptali (Feshi)

Korkutma, diğer bir deyişle ikrah; 6098 sayılı Borçlar Kanunu'na göretek taraflı hukuki işlem veya sözleşme yapılırken meydana gelen bir irade bozukluğı halidir. Korkutma (ikrah) ile iradesi sakatlanan kişinin sözleşmeyi iptal hakkı (fesih hakkı) vardır.

Borçlar Hukukunda Hile (Aldatma)

Hile, diğer bir deyişle aldatma; borçlar hukukunda bir kimseyi hukuki işlem veya sözleşme yapmaya yöneltmek için onda kasten hatalı düşünce uyandırmak veya mevcut hatalı bir düşünceyi sürdürmesini sağlamaktır.

Borçlar Hukukunda Hata (Yanılma)

Hata, diğer bir deyişle yanılma; irade ile beyan arasında istemeyerek meydana gelen bir uyumsuzluk halidir. TBK 39'a göre sözleşme kurulurken hata (yanılma) halinde; hata, esaslı hata mahiyetinde değilse sözleşme geçerlidir, esaslı hata halinde ise 1 yıllık hak düşürücü süre içinde sözleşmenin iptali istenebilir.

Kambiyo Senedinde (Çek, Bono) Bedelsizlik İddiası ve Menfi Tespit Davası

Kambiyo senetlerinde (çek, bono) bedelsizlik iddiası, kişisel bir defi olup senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Bedelsizlik iddiasıyla açılan menfi tespit davasının yasal dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı TBK) 77 vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir.

Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası

Menfi tespit davası, davalının varlığını ileri sürdüğü bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının tespiti için icra takibinden sönce, takip sırasında veya takipten sonra açılan bir dava türüdür. Dava sırasında borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davası istirdat davasına dönüşür (İİK 72).

Eser Sözleşmesi, Şartları ve Unsurları

Eser sözleşmesi; müteahhidin (yüklenici) edimi eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemek olduğu iki taraflı iş görme sözleşmesidir. Eser sözleşmesinin iş sözleşmesi ile satış sözleşmesinden farkı bir eserin meydan getirilmesidir.

Alacağın Temliki (Devri) Sözleşmesi

Alacağın temliki veya devri, mevcut bir alacağın alacaklı tarafının değiştirilmesi işlemidir. Alacağın temliki sözleşmesinin nasıl yapılacağı, koşulları ve hükümleri 6098 sayılı TBK'nın 183. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Müteselsil Sorumluluk veya Borçluluk

Müteselsil sorumluluk veya borçluluk (zincirleme sorumluluk); 6098 sayılı TBK'nın 162. maddesinde düzenlenmiş olup bir irade beyanı veya kanun hükmü dolayısıyla bir edimin birden ziyade borçlulardan her birinin tamamını ifa etmekle yükümlü bulunduğu sorumluluk türüdür.

Kira Bedelinin Tespiti Davası

Aylık kira bedelinin tespiti davası, ileriye dönük olarak hüküm ifade eden inşai bir dava türüdür. Kira parasının tespiti davası sulh hukuk mahkemesinde açılabilir.

Kira Sözleşmesinin Feshi ve Tahliye Davası

Kira sözleşmesi, sözlü veya yazılı bir şekilde yapılabilir. Kira sözleşmesinin feshi ile kiralanan yeri kullanan kiracının icra veya dava yoluyla tahliyesi sağlanabilir.

Sebepsiz Zenginleşme Davası (TBK 77)

Sebepsiz zenginleşme, TBK 77 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup geri isteme hakkının doğduğu tarihten itibaren 2 yıl ve her halukarda 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Teslim Fiili/İşleminin İspatı

Teslim bazı sözleşmelerde hukuki fiil, bazı sözleşmerde ise hukuki işlem olarak değerlendirilmektedir. Malın, paranın, bir yerin vs. teslim edildiğinin ispatı davanın neticesini etkiler.

Avukata Karşı Açılan Alacak veya Tazminat Davasında Zamanaşımı

Avukata karşı açılan alacak davası 5 yıllık zamanaşımına, tazminat davası ise tazminat hakkının doğumunun öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde zararı doğuran olaydan itibaren beş yıl zamanaşımına tabidir.

Alım Satım (Satış) Sözleşmesi

Alım satım (satış) sözleşmesi, alıcı ile satıcının borçlarını aynı anda ifa ettikleri iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdendir.

İtirazın İptali Davası (İİK m.67)

İtirazın iptali davası, borçlunun icra takibine yaptığı itirazın kendisine tebliği üzerine alacaklının 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açtığı davadır.

Muvazaa Nedir? (TBK m.19)

Muvazaa, Türk Borçlar Kanununun 19. maddesinde düzenlenmiş olup bir sözleşmenin taraflarının, üçüncü kişileri aldatmak maksadıyla, gerçek iradelerine uymayan ve kendi aralarında geçerli olmayan bir hususta anlaşmalarıdır.

Ticari İşletmenin Devri Sözleşmesi

Ticrai işletmenin devri sözleşmesi, duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içermektedir.

İtirazın Kaldırılması Davası (İİK 68-68a)

İtirazın kaldırılması davası, borçlunun icra takibine yaptığı itirazın kesin veya geçici olarak kaldırılması şeklinde icra hukuk mahkemesinde açılan bir davadır.

On (10) Yıllık Kiracının Tahliyesi

Kira sözleşmesi süresinin bitiminden itibaren 10 yıllık uzama süresini izleyen her uzama yılında sonra kiracının tahliye edilmesi için tahliye davası açılması mümkündür.

İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası

İhtiyaç nedeniyle tahliye davası TBK m.350 ve 351. maddelerinde düzenlenmiş olup kiraya veren kendisinin veya yakınlarının konut veya işyeri ihtiyacı nedeniyle tahliye davası açabilir.

Genel İşlem Koşulları

Genel işlem koşulları sözleşmenin düzenlendiği sırada taraflardan birinin genel ve soyut bir şekilde hazırladığı ve pek çok sözleşemede diğer tarafla müzakere etmeden uyguladığı sözleşme koşullarıdır.

Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme

Üçüncü kişi yararına sözleşme Türk Borçlar Kanununun 129’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bir sözleşmede ifanın taraflarca üçüncü kişiye yapılmasının kararlaştırılmasına, üçüncü kişi yararına sözleşme denir.

Munzam Zarar ve İspatlanması

Munzam zarar, alacaklının temerrüt faizinden daha fazla olan ve borçlunun kusurundan kaynaklanan zararlarıdır.